Ένα σπήλαιο στη Σιβηρία, ήδη γνωστό για την ανακάλυψη των πρώτων λειψάνων των ανθρώπων Ντενίσοβαν οι οποίοι κάποτε εξαπλώνονταν σε μεγάλο μέρος της Ευρασίας, έφερε τώρα στο φως στοιχεία για ένα άγνωστο έως σήμερα μεγάλο θηλαστικό της εποχής των παγετώνων το οποίο φαίνεται ότι είχε στενή συγγένεια με το σύγχρονο γιακ.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι ανακάλυψαν μικρά θραύσματα οστών του ζώου στο Σπήλαιο Ντενίσοβα (από όπου πήρε το όνομα του το ανθρώπινο είδος) στα Όρη Αλτάι της νότιας Σιβηρίας στη Ρωσία. Από αυτά τα θραύσματα εξήγαγαν DNA το οποίο έδειξε ότι τα λείψανα ανήκαν σε ένα είδος βοοειδούς διαφορετικό από όλα τα άλλα γνωστά είδη τόσο τα σημερινά όσο και τα εξαφανισμένα.
Συνολικά οι ερευνητές μελέτησαν 20 θραύσματα οστών από αυτό το είδος — 14 από το Σπήλαιο Ντενίσοβα και 6 από άλλες τοποθεσίες της ευρύτερης περιοχής. Το παλαιότερο δείγμα χρονολογείται πριν από περίπου 250.000 έως 200.000 χρόνια ενώ το νεότερο πριν από περίπου 27.000 χρόνια.
Τα οστά ήταν τόσο αποσπασματικά ώστε το σχήμα τους από μόνο του δεν αποκάλυπτε ότι ανήκαν σε ένα μέχρι τότε άγνωστο μεγάλο θηλαστικό. Ωστόσο οι ερευνητές κατάφεραν να ανακτήσουν 20 αρχαία γονιδιώματα από τα οστά. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι επρόκειτο για ένα μοναδικό είδος, του οποίου η εξελικτική γενεαλογική γραμμή διαχωρίστηκε από εκείνη των προγόνων του σύγχρονου γιακ πριν από περίπου 400.000 χρόνια.
«Είναι ασυνήθιστο, ιδίως το να αναγνωρίζεται ένα είδος μεγάλου θηλαστικού μέσα από μικρά μη αναγνωρίσιμα θραύσματα», δήλωσε ο εξελικτικός γενετιστής Λαβ Ντάλεν από το Κέντρο Παλαιογενετικής, μια συνεργασία μεταξύ του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης και του Σουηδικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας. Ο Ντάλεν είναι ο κύριος συγγραφέας της έρευνας η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Current Biology.
«Θα έλεγα ότι αυτό οφείλεται στις προόδους που έχουν σημειωθεί στον τομέα του αρχαίου DNA καθώς η γενετική αποτελεί ένα ισχυρό νέο επίπεδο πληροφορίας που εφαρμόζεται στη μελέτη αρχαίων υλικών» δήλωσε ο Αλεξάντρ Τζιλαρντέτ υποψήφιος διδάκτορας στο Κέντρο Παλαιογενετικής και ένας από τους δύο επικεφαλής συγγραφείς της μελέτης μαζί με τον μεταδιδακτορικό ερευνητή του ίδιου κέντρου Γιόνας Οπενχάιμερ. Τα γενετικά στοιχεία από μόνα τους δεν επαρκούν για να δοθεί επιστημονική ονομασία σε ένα νέο είδος. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές το αποκαλούν «Γιακ Χ».
Το τοπίο
Ο Ντάλεν δήλωσε ότι το Γιακ Χ ζούσε μαζί με άλλα βοοειδή, μεταξύ των οποίων ο βίσονας των στεπών και ο άουροχς (Aurochs) ο εξαφανισμένος άγριος πρόγονος των σημερινών εξημερωμένων βοοειδών. Μοιραζόταν επίσης το τοπίο της εποχής των παγετώνων με μαμούθ με πυκνό τρίχωμα, τριχωτούς ρινόκερους, άλογα και μεγάλα αρπακτικά όπως οι ύαινες των σπηλαίων και οι καφέ αρκούδες.
«Θα περίμενα να έμοιαζε περισσότερο με γιακ παρά με βίσονα, δεδομένης της στενής συγγένειάς του με τα σύγχρονα γιακ» αναφέρει ο Ντάλεν.
Τα γιακ είναι ζώα με στιβαρή σωματική διάπλαση, κέρατα, μακρύ τρίχωμα και καμπούρα στους ώμους, που θυμίζουν κάπως τριχωτά βόδια. Τα μεγαλύτερα αρσενικά μπορούν να ζυγίζουν έως και έναν τόνο. Τα άγρια γιακ περιορίζονται σήμερα στις περιοχές με μεγάλο υψόμετρο του Οροπεδίου του Θιβέτ.
Η ανακάλυψη του Γιακ Χ διευρύνει τις γνώσεις μας για την ποικιλομορφία των μεγάλων θηλαστικών της Εποχής των Παγετώνων και προσθέτει ακόμη ένα είδος στον μακρύ κατάλογο των ζώων που εξαφανίστηκαν περίπου στο τέλος εκείνης της εποχής.
«Χάρη στο μεγάλο χρονικό εύρος των 200.000 ετών που καλύπτουν τα δείγματά μας, μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι ο πληθυσμός του είδους ενδέχεται να μειώθηκε κατά τη διάρκεια μιας περιόδου αύξησης της θερμοκρασίας, πριν από περίπου 120.000 χρόνια, και ότι το είδος εξαφανίστηκε κάποια στιγμή μετά το νεότερο δείγμα μας, το οποίο χρονολογείται πριν από περίπου 27.000 χρόνια» δήλωσε ο Οπενχάιμερ.
Η τεράστια έκταση της Σιβηρίας αποτελούσε ένα οικοσύστημα λιβαδιών, γνωστό ως «στέπα των μαμούθ», ονομασία που οφείλεται στα μεγαλύτερα ζώα που κατοικούσαν εκεί. Το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής δεν καλύφθηκε από τα τεράστια στρώματα πάγου που είχαν σκεπάσει εκτεταμένες περιοχές της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης.
Η εξελικτική γενεαλογική γραμμή του Γιακ Χ διαχωρίστηκε από εκείνη των προγόνων των σύγχρονων γιακ περίπου την ίδια εποχή κατά την οποία διαχωρίστηκαν οι γενεαλογικές γραμμές των αρκούδων που οδήγησαν στις σημερινές καφέ αρκούδες και τις πολικές αρκούδες.
Οι Ντενίσοβαν
Το 2008, στο Σπήλαιο Ντενίσοβα, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα οστό δακτύλου που αποτέλεσε την πρώτη ένδειξη για την ύπαρξη των Ντενίσοβαν, εξαφανισμένων συγγενών των Νεάντερταλ και του δικού μας είδους, του σύγχρονου ανθρώπου. Έκτοτε έχουν ανακαλυφθεί περισσότερα λείψανα Ντενίσοβαν τόσο στο ίδιο σπήλαιο όσο και σε αρκετές απομακρυσμένες περιοχές της Ασίας.
Γενετικές μελέτες αποκάλυψαν μάλιστα ότι ορισμένοι σύγχρονοι ανθρώπινοι πληθυσμοί ιδιαίτερα στη Μελανησία και την Παπούα Νέα Γουινέα φέρουν ένα μικρό ποσοστό DNA από τους Ντενίσοβαν. Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι οι Ντενίσοβαν διασταυρώθηκαν με τον Homo sapiens πριν από την εξαφάνιση τους η οποία συνέβη υπό συνθήκες που δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως.
Οι Ντενίσοβαν ήταν κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες που επιβίωναν σε πολλούς διαφορετικούς τύπους περιβάλλοντος. Το είδος Γιακ Χ ενδέχεται να συγκαταλεγόταν στα ζώα που κυνηγούσαν. «Φαίνεται εύλογο ότι το Γιακ Χ περιλαμβανόταν στο διαιτολόγιο των Ντενίσοβαν» εκτιμά ο Ντάλεν.
Naftemporiki.gr
