Τα επίγεια και διαστημικά τηλεσκόπια καταγράφουν καθημερινά ένα πλήθος εικόνων από κάθε σημείο του του Σύμπαντος τις οποίες μελετούν και αξιολογούν οι επιστήμονες. Όπως φαίνεται όμως κάποιες φορές στις εικόνες αυτές κρύβονται εντυπωσιακά κοσμικά σώματα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία αποτυγχάνουν να διακρίνουν οι ειδικοί αλλά η ολοένα και πιο προηγμένη τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης αποδεικνύεται ότι μπορεί να τα… ξετρυπώνει.
Ομάδα αστρονόμων ανέπτυξε ένα νέο εργαλείο που αξιοποιεί τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης καταφέρνοντας να εντοπίσει σπάνια αστρονομικά αντικείμενα στο αρχείο εικόνων του διαστημικού τηλεσκοπίου Hubble, όπως γαλαξίες- μέδουσες με αέρια πλοκάμια, γαλαξίες με δακτυλίους και τόξα και βαρυτικούς φακούς.
Η ομάδα εξέτασε σχεδόν 100 εκατομμύρια στιγμιότυπα εικόνων σε μόλις δυόμισι ημέρες και αποκάλυψε σχεδόν 1,400 σπάνια αντικείμενα από τα οποία περισσότερα από 800 δεν είχαν καταγραφεί ποτέ. Το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης ανέπτυξαν οι ερευνητές Ντέιβιντ Ο’Ράιαν και Πάμπλο Γκόμεζ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), προκειμένου να μελετήσουν εκατομμύρια αστρονομικές εικόνες σε ελάχιστο από τον χρόνο που θα χρειαζόταν ένας άνθρωπος. Η ομάδα εκπαίδευσε το εργαλείο και επιβεβαίωσε τις δυνατότητές του χρησιμοποιώντας το αρχείο Hubble Legacy, που περιέχει δεκάδες χιλιάδες σύνολα δεδομένων από τη μακρά διάρκεια ζωής του Hubble.
Οι αστροφυσικές ανωμαλίες συνήθως ανακαλύπτονται όταν οι επιστήμονες αναζητούν χειροκίνητα αντικείμενα που αποκλίνουν από το συνηθισμένο ή όταν τις εντοπίζουν τυχαία. Παρότι οι εκπαιδευμένοι επιστήμονες διαπρέπουν στον εντοπισμό κοσμικών ανωμαλιών ο όγκος των δεδομένων του Hubble είναι πλέον τόσο μεγάλος που καθιστά αδύνατη την αναλυτική εξέταση όλων των εικόνων με το χέρι.
Το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύχθηκε με την ονομασία AnomalyMatch επεξεργάζεται δεδομένα και αναζητά μοτίβα με τρόπο εμπνευσμένο από τον ανθρώπινο εγκέφαλο (νευρωνικό δίκτυο). Το εργαλείο εκπαιδεύτηκε να εντοπίζει και να αναγνωρίζει σπάνια αντικείμενα. Στη συνέχεια οι ερευνητές εξέτασαν προσωπικά τη λίστα με πιθανές ανωμαλίες που συνέταξε το εργαλείο. Περισσότερες από 1,300 ήταν πραγματικές ανωμαλίες και από αυτές πάνω από 800 δεν είχαν τεκμηριωθεί ποτέ στην επιστημονική βιβλιογραφία.
Οι περισσότερες ανωμαλίες αφορούσαν γαλαξίες σε διαδικασία συγχώνευσης ή αλληλεπίδρασης, που εμφανίζουν ασυνήθιστα σχήματα ή μακριές «ουρές» από αστέρια και αέριο. Πολλές άλλες ήταν βαρυτικοί φακοί, όπου η βαρύτητα ενός γαλαξία στο προσκήνιο καμπυλώνει τον χωροχρόνο και παραμορφώνει το φως ενός πιο μακρινού γαλαξία, σχηματίζοντας κύκλους ή τόξα. Η ομάδα εντόπισε επίσης άλλα σπάνια αντικείμενα, όπως γαλαξίες με τεράστιες συστάδες αστέρων και «γαλαξίες-μέδουσες» με αέρινα «πλοκάμια». Ίσως το πιο εντυπωσιακό εύρημα ήταν μερικές δεκάδες αντικείμενα που δεν μπορούσαν να ταξινομηθούν σε καμία γνωστή κατηγορία.
Όπως είναι ευνόητο η αστρονομική κοινότητα αναμένει τώρα τις νέες ανακαλύψεις που θα πραγματοποιηθούν από τη χρήση του συγκεκριμένου ή άλλου παρόμοιου εργαλείου.
Naftemporiki.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ
