Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Τετάρτη 12 Αυγούστου, τους Αγίους Φώτιο και Ανίκητο, δύο από τους μάρτυρες των μεγάλων διωγμών των πρώτων χριστιανικών αιώνων.
Ο Ανίκητος δεν διστάζει να ομολογήσει δημόσια ότι είναι χριστιανός μπροστά στον αυτοκράτορα Διοκλητιανό και ο ανιψιός του Φώτιος στέκεται στο πλευρό του, ακολουθώντας τον τελικά στο μαρτύριο. Την ίδια ημέρα η Εκκλησία τιμά τον Όσιο Παλάμωνα, τον Όσιο Κάστορα και τους Μάρτυρες Πάμφιλο και Καπίτωνα.
Οι Άγιοι Φώτιος και Ανίκητος
Οι Άγιοι Φώτιος και Ανίκητος κατάγονταν από τη Νικομήδεια της Μικράς Ασίας και συνδέονταν με συγγενικό δεσμό: ο Φώτιος ήταν ανιψιός του Ανίκητου. Έζησαν στα χρόνια του αυτοκράτορα Διοκλητιανού, όταν οι διωγμοί εναντίον των χριστιανών είχαν λάβει ιδιαίτερα σκληρή μορφή.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, όταν ο Διοκλητιανός ανακοίνωσε νέα μέτρα κατά των χριστιανών, ο Ανίκητος βρισκόταν μπροστά του.
Αντί να φοβηθεί και να κρύψει την πίστη του, σηκώνεται και δηλώνει δημόσια ότι είναι χριστιανός, καταγγέλλοντας τη λατρεία των ειδώλων και προειδοποιώντας τον αυτοκράτορα ότι οι διωγμοί δεν πρόκειται να εξαφανίσουν τη νέα πίστη.
Η ομολογία αυτή οδηγεί αμέσως στη σύλληψη και στα βασανιστήριά του.
Η παράδοση αναφέρει ότι τον χτυπούν σκληρά και στη συνέχεια τον ρίχνουν σε άγρια θηρία, χωρίς όμως να καταφέρουν να τον θανατώσουν. Ακολουθούν νέα βασανιστήρια. Τον δένουν σε τροχό κάτω από τον οποίο έχει ανάψει φωτιά, όμως ο τροχός σταματά και η φωτιά σβήνει.
Μπροστά σε όσα συμβαίνουν, ο Φώτιος δεν απομακρύνεται για να σωθεί.
Τρέχει προς τον βασανιζόμενο θείο του και τον αγκαλιάζει, δηλώνοντας έτσι ανοιχτά ότι συμμερίζεται την ίδια πίστη και είναι έτοιμος να ακολουθήσει την ίδια μοίρα.
Οι αρχές συλλαμβάνουν πλέον και τους δύο.
Σύμφωνα με το Συναξάρι, οι διώκτες τους επιχειρούν επανειλημμένα να τους θανατώσουν, όμως εκείνοι επιβιώνουν από τα βασανιστήρια. Τελικά οδηγούνται μαζί στον μαρτυρικό θάνατο, σφραγίζοντας με τη θυσία τους έναν δεσμό που ήταν ταυτόχρονα οικογενειακός και πνευματικός.
Η Εκκλησία τιμά από κοινού τους δύο Αγίους στις 12 Αυγούστου, ενώ τμήματα των ιερών λειψάνων τους φυλάσσονται, μεταξύ άλλων, σε μονές του Αγίου Όρους.
Ο Όσιος Παλάμων
Σήμερα τιμάται επίσης ο Όσιος Παλάμων, μία από τις ασκητικές μορφές που διατήρησε στη μνήμη της η Ορθόδοξη Εκκλησία.
Έζησε με αυστηρή εγκράτεια και προσευχή, επιλέγοντας την απομάκρυνση από τα κοσμικά αγαθά και την ολοκληρωτική αφιέρωση στον Θεό.
Η ζωή του συνδέθηκε με την ησυχία και την άσκηση, ενώ η μνήμη του στις 12 Αυγούστου καταγράφεται στα ορθόδοξα εορτολόγια.
Ο Όσιος Κάστωρ
Την ίδια ημέρα η Εκκλησία τιμά τον Όσιο Κάστορα, για τον οποίο οι πληροφορίες που έχουν διασωθεί είναι περιορισμένες.
Το όνομά του περιλαμβάνεται στο Συναξάρι της 12ης Αυγούστου και η Εκκλησία τον κατατάσσει ανάμεσα στους Οσίους, στους ανθρώπους δηλαδή που ακολούθησαν τον δρόμο της άσκησης και της μοναχικής αφιέρωσης.
Οι Άγιοι Πάμφιλος και Καπίτων
Οι Άγιοι Πάμφιλος και Καπίτων συγκαταλέγονται στους Μάρτυρες που τιμώνται στις 12 Αυγούστου.
Για τη ζωή τους έχουν διασωθεί ελάχιστα στοιχεία. Το Συναξάρι αναφέρει ότι μαρτύρησαν διά ξίφους, παραμένοντας πιστοί στην ομολογία του Χριστού μέχρι τον θάνατο.
Η λιτή αναφορά του Συναξαρίου είναι χαρακτηριστική για πολλούς μάρτυρες των πρώτων αιώνων: μπορεί οι λεπτομέρειες της ζωής τους να χάθηκαν μέσα στον χρόνο, όμως τα ονόματά τους παρέμειναν στη λειτουργική μνήμη της Εκκλησίας.
Στην τελική ευθεία η νηστεία του Δεκαπενταύγουστου
Η 12η Αυγούστου βρίσκεται στις τελευταίες ημέρες της νηστείας της Παναγίας, καθώς απομένουν πλέον μόλις τρεις ημέρες μέχρι τη μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
Η νηστεία ολοκληρώνεται στις 14 Αυγούστου και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες περιόδους πνευματικής προετοιμασίας του καλοκαιριού.
Στους ναούς συνεχίζονται οι Παρακλήσεις προς την Υπεραγία Θεοτόκο, με τους πιστούς να προετοιμάζονται για τον Δεκαπενταύγουστο με νηστεία, προσευχή και εγκράτεια.
Το μήνυμα της ημέρας
Η ιστορία του Ανίκητου και του Φωτίου αποκτά ιδιαίτερη δύναμη επειδή κανείς από τους δύο δεν αφήνει τον άλλο μόνο μπροστά στον φόβο.
Ο Ανίκητος ομολογεί πρώτος την πίστη του γνωρίζοντας τι θα ακολουθήσει και ο Φώτιος, ενώ θα μπορούσε να απομακρυνθεί, πηγαίνει προς το μέρος του. Η 12η Αυγούστου θυμίζει έτσι ότι η πίστη στην εκκλησιαστική παράδοση δεν είναι μόνο προσωπική δοκιμασία· είναι και η απόφαση να σταθεί κανείς δίπλα στον άλλον όταν αυτό έχει κόστος.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:
- Ανίκητος
- Φώτιος
