Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Παρασκευή 14 Αυγούστου, τα Προεόρτια της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου, καθώς εκατομμύρια πιστοί στην Ελλάδα και σε ολόκληρο τον ορθόδοξο κόσμο βρίσκονται πλέον μία ανάσα από τον Δεκαπενταύγουστο.
Είναι η τελευταία ημέρα της νηστείας της Παναγίας και οι ναοί προετοιμάζονται για τη μεγάλη θεομητορική εορτή της 15ης Αυγούστου. Στο εορτολόγιο της ημέρας ξεχωρίζει επίσης ο Προφήτης Μιχαίας, ο οποίος αιώνες πριν από τη Γέννηση του Χριστού προφήτευσε ότι ο Μεσσίας θα προερχόταν από τη Βηθλεέμ.
Τα Προεόρτια της Κοιμήσεως της Θεοτόκου
Η 14η Αυγούστου είναι η ημέρα κατά την οποία η Εκκλησία εισέρχεται στην άμεση λειτουργική προετοιμασία για την Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Ύστερα από δύο εβδομάδες νηστείας και προσευχής, η περίοδος προετοιμασίας φτάνει στην κορύφωσή της. Από την 1η Αυγούστου οι πιστοί έχουν διανύσει τη νηστεία του Δεκαπενταύγουστου, ενώ στους ναούς τελούνται οι Παρακλήσεις προς την Παναγία.
Η Κοίμηση της Θεοτόκου αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες εορτές της Ορθοδοξίας. Η Εκκλησία δεν αντιμετωπίζει την ημέρα ως πένθιμη επέτειο θανάτου, αλλά ως εορτή μετάβασης από την επίγεια ζωή στην αιώνια.
Γι’ αυτό και ο Δεκαπενταύγουστος έχει χαρακτηριστεί συχνά ως το «Πάσχα του καλοκαιριού».
Τι θυμάται η Εκκλησία την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, όταν πλησίαζε το τέλος της επίγειας ζωής της Θεοτόκου, ο Αρχάγγελος Γαβριήλ την ενημέρωσε για την επικείμενη Κοίμησή της.
Η Παναγία προετοιμάστηκε με προσευχή και επέστρεψε στο σπίτι της. Οι Απόστολοι, που κήρυτταν το Ευαγγέλιο σε διαφορετικά μέρη του κόσμου, συγκεντρώθηκαν θαυματουργικά στα Ιεροσόλυμα για να βρεθούν κοντά της.
Η παράδοση αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της μεγάλης εορτής της 15ης Αυγούστου και αποτυπώνεται τόσο στην υμνολογία όσο και στην ορθόδοξη εικονογραφία της Κοιμήσεως.
Στην εικόνα, η Θεοτόκος βρίσκεται στο κέντρο περιβαλλόμενη από τους Αποστόλους, ενώ ο Χριστός κρατά την ψυχή της με τη μορφή σπαργανωμένου βρέφους – μία συμβολική αντιστροφή της εικόνας της Γεννήσεως, όπου εκείνη κρατά τον Χριστό ως βρέφος.
Ο Προφήτης Μιχαίας
Ο Προφήτης Μιχαίας έζησε τον 8ο αιώνα π.Χ. και συγκαταλέγεται στους δώδεκα λεγόμενους «μικρούς προφήτες» της Παλαιάς Διαθήκης.
Καταγόταν από τη Μορέσεθ, στην περιοχή του βασιλείου του Ιούδα, και έδρασε σε μία εποχή μεγάλων πολιτικών και κοινωνικών αναταραχών.
Το κήρυγμά του είναι ιδιαίτερα αιχμηρό απέναντι στην κοινωνική αδικία, στη διαφθορά των ισχυρών και στην εκμετάλλευση των φτωχών. Ο Μιχαίας προειδοποιεί ότι η θρησκευτική τυπολατρία δεν έχει αξία όταν δεν συνοδεύεται από δικαιοσύνη, έλεος και ταπεινοφροσύνη.
Το όνομά του, όμως, συνδέθηκε κυρίως με μία από τις σημαντικότερες μεσσιανικές προφητείες της Παλαιάς Διαθήκης.
Η προφητεία για τη Βηθλεέμ
Στο βιβλίο του Μιχαία υπάρχει η περίφημη αναφορά στη μικρή πόλη της Βηθλεέμ:
«Καὶ σύ, Βηθλεὲμ οἶκος τοῦ Ἐφραθά… ἐκ σοῦ μοι ἐξελεύσεται τοῦ εἶναι εἰς ἄρχοντα ἐν τῷ Ἰσραήλ».
Η χριστιανική παράδοση ερμηνεύει την προφητεία αυτή ως προαναγγελία της Γέννησης του Ιησού Χριστού στη Βηθλεέμ.
Η ίδια προφητεία εμφανίζεται και στο κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, όταν οι αρχιερείς και οι γραμματείς ερωτώνται από τον Ηρώδη πού επρόκειτο να γεννηθεί ο Χριστός και απαντούν επικαλούμενοι τον Μιχαία.
Έτσι, ένας προφήτης που έζησε περίπου επτά αιώνες πριν από τη Γέννηση του Χριστού αποκτά κεντρική θέση στη χριστιανική ανάγνωση της Παλαιάς Διαθήκης.
Ο Άγιος Συμεών ο Τραπεζούντιος ο Χρυσοχόος
Σήμερα η Εκκλησία τιμά και τον Άγιο Συμεών τον Τραπεζούντιο, γνωστό ως Χρυσοχόο λόγω του επαγγέλματός του.
Ο Άγιος Συμεών καταγόταν από την Τραπεζούντα του Πόντου και συγκαταλέγεται στις μορφές που διατήρησαν σταθερή την ορθόδοξη πίστη μέσα στις δύσκολες ιστορικές συνθήκες της εποχής τους.
Η μνήμη του διατηρήθηκε ιδιαίτερα στην ποντιακή εκκλησιαστική παράδοση και η Εκκλησία τον τιμά στις 14 Αυγούστου.
Ο Άγιος Ουρσίκιος ο Μάρτυρας
Ο Άγιος Ουρσίκιος έζησε κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και υπηρετούσε ως στρατιώτης.
Όταν κλήθηκε να αρνηθεί τον Χριστό και να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις των ειδωλολατρικών αρχών, παρέμεινε σταθερός στην πίστη του.
Η ομολογία του είχε ως αποτέλεσμα να οδηγηθεί σε μαρτυρικό θάνατο. Η Εκκλησία διατήρησε το όνομά του στο εορτολόγιο ως παράδειγμα ανθρώπου που έθεσε την πίστη πάνω από τη στρατιωτική θέση και την ίδια του τη ζωή.
Τελευταία ημέρα της νηστείας της Παναγίας
Σήμερα ολοκληρώνεται η νηστεία του Δεκαπενταύγουστου, η οποία άρχισε την 1η Αυγούστου.
Η 14η Αυγούστου είναι ημέρα αυστηρής νηστείας, καθώς φέτος συμπίπτει και με Παρασκευή. Η κατάλυση της νηστείας γίνεται με τη μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου.
Η νηστεία δεν αφορά μόνο την αποχή από συγκεκριμένες τροφές. Στην ορθόδοξη παράδοση συνδέεται με την προσευχή, τη μετάνοια, τη φιλανθρωπία και την πνευματική προετοιμασία.
Η Ελλάδα ετοιμάζεται για τον Δεκαπενταύγουστο
Από την Τήνο και την Πάρο μέχρι την Παναγία Σουμελά στο Βέρμιο και εκατοντάδες μικρότερα προσκυνήματα, η παραμονή της 15ης Αυγούστου αποτελεί μία από τις ημέρες με τη μεγαλύτερη θρησκευτική κινητικότητα στην Ελλάδα.
Χιλιάδες πιστοί ταξιδεύουν προς εκκλησίες και μοναστήρια αφιερωμένα στην Παναγία, ενώ σε χωριά και νησιά η θρησκευτική εορτή συνδέεται με πανηγύρια και τοπικά έθιμα που έχουν επιβιώσει επί γενιές.
Για πολλές οικογένειες ο Δεκαπενταύγουστος αποτελεί ταυτόχρονα ημέρα πίστης, επιστροφής στον τόπο καταγωγής και συνάντησης με συγγενείς και φίλους.
Το μήνυμα της ημέρας
Η παραμονή του Δεκαπενταύγουστου είναι μια ημέρα αναμονής. Η νηστεία ολοκληρώνεται, οι Παρακλήσεις φτάνουν στο τέλος τους και η Εκκλησία στρέφεται πλέον ολοκληρωτικά προς την Κοίμηση της Θεοτόκου.
Δεν προετοιμάζεται, όμως, για ένα γεγονός που αντιμετωπίζει ως τέλος. Στην καρδιά της αυριανής εορτής βρίσκεται ακριβώς το αντίθετο μήνυμα: ότι ο θάνατος δεν έχει τον τελευταίο λόγο και ότι η Κοίμηση γίνεται πέρασμα προς τη ζωή.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:
- Μιχαίας
