Διεθνής ερευνητική ομάδα υποστηρίζει ότι τα παλαιότερα και βαθύτερα πετρώματα του Γκραν Κάνιον ήρθαν στην επιφάνεια χάρη σε έναν τεραστίων διαστάσεων πανάρχαιο γκρεμό που εκτεινόταν σε μεγάλο μέρος της Βόρειας Αμερικής.
Πολύ πριν ο ποταμός Κολοράντο σμιλέψει το σημερινό Γκραν Κάνιον ένα γιγαντιαίο τείχος από απόκρημνους γκρεμούς μπορεί να εξέθετε ήδη ορισμένα από τα αρχαιότερα πετρώματα που βρίσκονται σήμερα στην καρδιά του φαραγγιού.
Νέα στοιχεία δείχνουν ότι αυτή η τεράστια γεωλογική δομή εκτεινόταν για χιλιάδες χιλιόμετρα στη Βόρεια Αμερική και άρχισε να αναδιαμορφώνει το τοπίο σχεδόν ένα δισεκατομμύριο χρόνια πριν σχηματιστεί το σύγχρονο φαράγγι. Η μελέτη με επικεφαλής επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Σαουθάμπτον προτείνει ότι ένα τεράστιο «μεγάλο πρανές» δημιουργήθηκε όταν η υπερήπειρος Ροντίνια άρχισε να διασπάται περίπου 800 εκατομμύρια χρόνια πριν.
Οι γκρεμοί ύψους έως και ενός χιλιομέτρου, μπορεί να εκτείνονταν σε μεγάλο μέρος της δυτικής Βόρειας Αμερικής, προκαλώντας έντονη διάβρωση. Η διαδικασία αυτή απομάκρυνε τεράστιες ποσότητες πετρώματος και τελικά αποκάλυψε το αρχαίο κρυσταλλικό υπόβαθρο που βλέπουμε σήμερα στο Γκραν Κάνιον.
Η αρχαία διάβρωση μπορεί να εξηγεί τα «χαμένα» πετρώματα
Ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης καθηγητής Επιστημών της Γης Τόμας Γκέρνον από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον δήλωσε ότι το Γκραν Κάνιον διατηρεί μια γεωλογική ιστορία περίπου δύο δισεκατομμυρίων ετών ωστόσο φαίνεται να λείπει περισσότερο από το μισό αυτής της γεωλογικής καταγραφής.
«Η εργασία μας υποδεικνύει ότι τα πετρώματα του υποβάθρου του Γκραν Κάνιον έρχονταν σταδιακά στην επιφάνεια ως τμήμα ενός τεράστιου πρανούς που δημιουργήθηκε κατά τη διάλυση μιας αρχαίας υπερηπείρου. Τα ευρήματα ρίχνουν επίσης φως στον σχηματισμό της Μεγάλης Ασυμφωνίας, ενός από τα μεγαλύτερα και πιο συναρπαστικά μυστήρια στην ιστορία της γεωλογίας. Ενός μυστηριώδους κενού στη γεωλογική καταγραφή που καλύπτει περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο χρόνια».
Σύμφωνα με τους ερευνητές, το αρχαίο πρανές μπορεί κάποτε να διέσχιζε περιοχές που σήμερα βρίσκονται στις πολιτείες: Αριζόνα, Γιούτα, Άινταχο, Γουαϊόμινγκ, Κολοράντο, Τέξας, Οκλαχόμα, Αρκάνσας, Μιζούρι και Ιλινόι. Ο καθηγητής Γκέρνον ανέφερε ότι η έντονη διάβρωση κατά μήκος αυτού του τεράστιου τοπίου αποκάλυψε τελικά μερικά από τα αρχαιότερα πετρώματα της Βόρειας Αμερικής με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα εκείνα που βρίσκονται σήμερα στο Γκραν Κάνιον.
Τα μοντέλα αποκαλύπτουν πώς υποχωρούσε ο γκρεμός
Για να ανασυνθέσουν το εξαφανισμένο πλέον τοπίο οι ερευνητές συνδύασαν ανακατασκευές της κίνησης των τεκτονικών πλακών με δεδομένα για την εξέλιξη του τοπίου. Με αυτόν τον τρόπο μπόρεσαν να αναπαραστήσουν τις αλλαγές στη δυτική Βόρεια Αμερική καθώς γινόταν η διάσπαση της Ροντίνια.
Η ανάλυσή τους τοποθέτησε την περιοχή όπου βρίσκεται σήμερα το Γκραν Κάνιον περίπου στην ίδια θέση σε σχέση με το αρχαίο περιθώριο της ηπείρου όπου βρίσκονται σήμερα μεγάλα πρανή όπως αυτά της Νότιας Αφρικής και της Βραζιλίας.
Καθώς αυτό το τεράστιο σύστημα γκρεμών υποχωρούσε προς το εσωτερικό της ηπείρου για δεκάδες εκατομμύρια χρόνια το μοντέλο δείχνει ότι η διάβρωση μπορεί να αφαίρεσε έως και 8 χιλιόμετρα πετρώματος σε ορισμένες περιοχές. Η εκτίμηση αυτή συμφωνεί με γεωλογικά στοιχεία που δείχνουν ότι περίπου 5–10 χιλιόμετρα πετρώματος απομακρύνθηκαν από τμήματα της περιοχής πολύ πριν δημιουργηθεί το σύγχρονο Γκραν Κάνιον.
«Αυτό το μακρόβιο τεκτονικό τοπίο αποτελεί ένα κομμάτι που έλειπε από την κατανόησή μας για το γιατί η διάβρωση που συνδέεται με τη Μεγάλη Ασυμφωνία παρουσιάζει τόσο μεγάλες διαφορές στις νοτιοδυτικές ΗΠΑ» δήλωσε ο Γκέρνον.
Πρόσθεσε ότι η τεκτονική ανύψωση που συνδέθηκε με τη διάνοιξη ρηγμάτων και τη διάλυση της ηπείρου δημιούργησε απότομες πλαγιές και περιοχές μεγάλου υψομέτρου. Αυτά αποτέλεσαν ορεινά τοπία τα οποία μπορούσαν εύκολα να διαβρωθούν από ποτάμια και παγετώνες.
Ένα πρανές που μπορεί να αναδιαμόρφωσε ολόκληρη τη Βόρεια Αμερική
Το προτεινόμενο πανάρχαιο πρανές πιθανότατα επηρέασε πολύ περισσότερα από τα πετρώματα που τελικά αποκαλύφθηκαν στο Γκραν Κάνιον. Δημιουργώντας ένα μακρόβιο ορεινό όριο γύρω από τη δυτική Λαυρέντια τον αρχαίο πυρήνα της Βόρειας Αμερικής μπορεί να επηρέασε:
* τις διαδρομές των αρχαίων ποταμών
* τα σημεία όπου συσσωρεύονταν ιζήματα
* τις περιόδους κατά τις οποίες η άνοδος της στάθμης της θάλασσας κάλυπτε τμήματα της ηπείρου
όλα αυτά πριν από τη λεγόμενη «Κάμβρια έκρηξη» όταν η πολύπλοκη ζωή διαφοροποιήθηκε ραγδαία.
«Τα σημερινά μεγάλα πρανή στην Αφρική, τη Βραζιλία, την Ινδία και την Ανταρκτική αποτελούν παράθυρα στις δυνάμεις που διαμορφώνουν τις ηπείρους σε χρονικές κλίμακες εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών. Συγκρίνοντας την αρχαία ιστορία του Γκραν Κάνιον με ενεργά τοπία όπως το Great Escarpment της Νότιας Αφρικής μπορούμε να δούμε αυτό το εμβληματικό γεωλογικό μνημείο της Βόρειας Αμερικής υπό ένα εντελώς νέο πρίσμα» λέει ο Γκέρνον.
Τα ευρήματα θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους γεωλόγους να επανερμηνεύσουν και άλλες αρχαίες περιοχές στο εσωτερικό των ηπείρων, όπου υπάρχουν παρόμοια τεράστια κενά στη γεωλογική καταγραφή, προσφέροντας καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι ήπειροι της Γης μεταμορφώθηκαν κατά τη διάρκεια εκατοντάδων εκατομμυρίων ετών.
Naftemporiki.gr
