Νέα ερωτήματα για την πορεία της ανασυγκρότησης του Έβρου, μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2023, προκαλεί η παρουσίαση ενός νέου σχεδιασμού για την περιοχή, συνολικού προϋπολογισμού 309,9 εκατ. ευρώ, έναντι των περίπου 3 δισ. ευρώ του αρχικού master plan.
Το θέμα ήρθε στο προσκήνιο μετά την 14η συνεδρίαση της Επιτροπής για την Ανασυγκρότηση του Έβρου, όπου παρουσιάστηκε η νέα Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ) «Έβρος-Μετά».
Η εξέλιξη προκάλεσε την έντονη αντίδραση του προέδρου του Σωματείου «Διάζωμα» και πρώην υπουργού Σταύρου Μπένου, ο οποίος είχε αναλάβει την προώθηση του συνολικού σχεδίου ανασυγκρότησης.
Από το master plan των 3 δισ. στα 309,9 εκατ. ευρώ
Το αρχικό σχέδιο ανασυγκρότησης του Έβρου είχε παρουσιαστεί ως ένα ολιστικό πρόγραμμα, στο οποίο θα εντάσσονταν οι βασικές παρεμβάσεις για την παραγωγική, κοινωνική και περιβαλλοντική ανασυγκρότηση της περιοχής.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα της «Εφημερίδας των Συντακτών», ο συνολικός προϋπολογισμός του master plan ανερχόταν σε περίπου 3 δισ. ευρώ, ενώ σημαντικό μέρος της χρηματοδότησης είχε, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ήδη εξασφαλιστεί από ευρωπαϊκούς και άλλους χρηματοδοτικούς πόρους.
Στην 14η συνεδρίαση, ωστόσο, παρουσιάστηκε από τον αρχιτέκτονα-μελετητή Αλέξανδρο Τσιατσιάμη ένας νέος σχεδιασμός της ΟΧΕ «Έβρος-Μετά», ο οποίος περιλαμβάνει 108 έργα συνολικού προϋπολογισμού 309,9 εκατ. ευρώ.
Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα δύο ποσά είναι αυτή που έχει προκαλέσει τις αντιδράσεις και τα ερωτήματα για το ποια έργα παραμένουν στον σχεδιασμό και ποια έχουν μείνει εκτός.
Η ηλεκτροκίνηση του σιδηροδρόμου στο επίκεντρο
Ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα που αναφέρονται είναι η ηλεκτροκίνηση του σιδηροδρομικού δικτύου, έργο που, σύμφωνα με το δημοσίευμα της efsyn, είχε προϋπολογισμό περίπου 700 εκατ. ευρώ και κοινοτική χρηματοδότηση.
Η συγκεκριμένη αναφορά ήταν αυτή που φαίνεται να προκάλεσε την ιδιαίτερα έντονη αντίδραση του Σταύρου Μπένου κατά τη συνεδρίαση.
Σε ηχητικό απόσπασμα της συνεδρίασης, που δημοσιοποίησε η «Εφημερίδα των Συντακτών», ο κ. Μπένος εμφανίζεται να αντιδρά στην παρουσίαση της νέας μελέτης και στην αφαίρεση του σιδηροδρομικού έργου από τον σχεδιασμό.
«Παρουσιάστηκε ένας μελετητής σε διατεταγμένη υπηρεσία να πάει κόντρα στη μελέτη μου; Τι είναι αυτά τα πράγματα;», ακούγεται να λέει.
Σε άλλο σημείο αναφέρει:
«Εγώ ήσυχα θα φύγω. Έδωσα και το αίμα μου εδώ πέρα και ήταν μεγάλη προσβολή για μένα. Σας μιλώ για τον σιδηρόδρομο και εσείς θέλετε να τον βγάλετε.»
Ο πρώην υπουργός εξέφρασε επίσης την ενόχλησή του για το γεγονός ότι, όπως υποστήριξε, δεν είχε ενημερωθεί προηγουμένως για την παρουσίαση ενός νέου σχεδιασμού που διαφοροποιούνταν από το master plan που είχε εκπονηθεί.
Η απάντηση της κυβέρνησης
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, ο υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας Κώστας Κατσαφάδος, σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, επιχείρησε να καθησυχάσει τις αντιδράσεις, υποστηρίζοντας ότι δεν χάνεται κανένα από τα έργα που έχουν εξαγγελθεί και καμία χρηματοδότηση.
Η θέση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς βρίσκεται στον αντίποδα της εικόνας που δημιουργείται από τη μεγάλη διαφορά μεταξύ του αρχικού master plan και του νέου σχεδιασμού των 309,9 εκατ. ευρώ.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, είναι ποια έργα περιλαμβάνονται σήμερα στον σχεδιασμό «Έβρος-Μετά», ποια χρηματοδότηση έχει πραγματικά εξασφαλιστεί και ποια έργα εξακολουθούν να βρίσκονται σε διαδικασία ωρίμανσης ή αναζήτησης χρηματοδότησης.
Μπένος: «Να προχωρήσουμε χωρίς εκπτώσεις»
Μετά τη συνεδρίαση, ο Σταύρος Μπένος τοποθετήθηκε εκ νέου για το ζήτημα, ζητώντας να ολοκληρωθεί το master plan χωρίς περικοπές.
Σε δήλωσή του στην «Εφημερίδα των Συντακτών», ο πρόεδρος του «Διαζώματος» αναφέρει ότι από την αρχή της ενασχόλησής του με την ανασυγκρότηση του Έβρου στόχος του ήταν η δημιουργία ενός κλίματος πολιτικής και κοινωνικής συνοχής.
Αναφερόμενος στη 14η συνεδρίαση, σημειώνει:
«Θέλω να ελπίζω ότι όσα αταίριαστα έγιναν με τη φύση του προγράμματος στη 14η συνεδρίαση της Επιτροπής για την Ανασυγκρότηση του Έβρου θα γίνουν ένα καλό μάθημα για να μην ξανασυμβούν και να προχωρήσουμε χωρίς εκπτώσεις στην ολοκλήρωση του master plan, προϋπολογισμού 3 δισ., και με τη σφραγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.»
Η δήλωση αυτή δείχνει ότι ο κ. Μπένος εξακολουθεί να θεωρεί ως βασικό σημείο αναφοράς το αρχικό master plan των 3 δισ. ευρώ.
Τι μένει να αποσαφηνιστεί
Η διαφορά μεταξύ των δύο σχεδιασμών δημιουργεί εύλογα ερωτήματα που πλέον ζητούν συγκεκριμένες απαντήσεις.
Ποια από τα έργα του αρχικού master plan περιλαμβάνονται στα 108 έργα της ΟΧΕ «Έβρος-Μετά»;
Ποια έργα έχουν αφαιρεθεί ή μεταφερθεί σε διαφορετικά χρηματοδοτικά εργαλεία;
Ποια έργα έχουν ήδη εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και ποια όχι;
Και κυρίως, τι ακριβώς σημαίνει στην πράξη η μετάβαση από έναν συνολικό σχεδιασμό περίπου 3 δισ. ευρώ σε ένα νέο πρόγραμμα 309,9 εκατ. ευρώ;
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τον Έβρο, όπου η ανασυγκρότηση δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση των ζημιών από την πυρκαγιά, αλλά συνδέεται με την αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης, την παραγωγική ανασυγκρότηση, τις μεταφορές, τις υποδομές και τη συνολική αναπτυξιακή προοπτική της περιοχής.
Σε κάθε περίπτωση, η δημόσια συζήτηση πλέον δεν αφορά μόνο το ύψος των κονδυλίων, αλλά κυρίως ποιο σχέδιο τελικά υλοποιείται για τον Έβρο και με ποια χρηματοδότηση.
