Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Πέμπτη 13 Αυγούστου, την Απόδοση της εορτής της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και την Ανακομιδή και Μετάθεση των ιερών λειψάνων του Οσίου Μαξίμου του Ομολογητή, μιας από τις σπουδαιότερες και πιο δραματικές προσωπικότητες της βυζαντινής Εκκλησίας.
Ένας άνθρωπος που συγκρούστηκε με αυτοκράτορες και ισχυρούς εκκλησιαστικούς παράγοντες για όσα πίστευε, εξορίστηκε, βασανίστηκε και ακρωτηριάστηκε, αλλά δεν ανακάλεσε ποτέ τη διδασκαλία του. Σήμερα τιμώνται επίσης η Αγία Ευδοκία η Βασίλισσα, ο Όσιος Δωρόθεος και η Αγία Ειρήνη η Βασίλισσα.
Η Απόδοση της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος
Στις 13 Αυγούστου η Εκκλησία τελεί την Απόδοση της εορτής της Μεταμορφώσεως του Χριστού, η οποία εορτάστηκε στις 6 Αυγούστου.
Στην ορθόδοξη λειτουργική παράδοση, οι μεγάλες εορτές δεν περιορίζονται σε μία μόνο ημέρα. Η εορταστική περίοδος συνεχίζεται για ορισμένες ημέρες και ολοκληρώνεται με την «Απόδοση», κατά την οποία επαναλαμβάνονται πολλά από τα τροπάρια και τους ύμνους της κυρίας ημέρας.
Έτσι, σήμερα η Εκκλησία στρέφει ξανά το βλέμμα στο όρος Θαβώρ, όπου ο Χριστός μεταμορφώθηκε ενώπιον των μαθητών Του Πέτρου, Ιακώβου και Ιωάννη. Το πρόσωπό Του έλαμψε «ως ο ήλιος», τα ενδύματά Του έγιναν λευκά σαν το φως και δίπλα Του εμφανίστηκαν ο Μωυσής και ο Ηλίας.
Η Μεταμόρφωση αποτελεί για την Εκκλησία αποκάλυψη της θείας φύσης του Χριστού και συγχρόνως προαναγγελία της Ανάστασης.
Ο Όσιος Μάξιμος ο Ομολογητής
Ο Μάξιμος ο Ομολογητής γεννήθηκε στα τέλη του 6ου αιώνα και αναδείχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες θεολογικές μορφές του Βυζαντίου.
Διέθετε μεγάλη μόρφωση και, σύμφωνα με την παράδοση, υπηρέτησε αρχικά στην αυτοκρατορική αυλή. Σύντομα όμως εγκαταλείπει την κοσμική σταδιοδρομία και επιλέγει τον μοναχικό βίο.
Η εποχή του συγκλονίζεται από μία μεγάλη θεολογική διαμάχη. Στο επίκεντρο βρίσκεται το ερώτημα εάν ο Χριστός, έχοντας δύο φύσεις – θεία και ανθρώπινη – διαθέτει και δύο φυσικά θελήματα.
Ο Μάξιμος υπερασπίζεται με απόλυτη επιμονή τη θέση ότι στον Χριστό υπάρχουν δύο φυσικά θελήματα και δύο ενέργειες, θεία και ανθρώπινη, χωρίς διαίρεση ή σύγχυση.
Η στάση του τον φέρνει σε ευθεία σύγκρουση με την αυτοκρατορική εξουσία.
Η τιμωρία που δεν κατάφερε να τον κάνει να σωπάσει
Η σύγκρουση αποκτά δραματικές διαστάσεις.
Ο Μάξιμος συλλαμβάνεται, δικάζεται και εξορίζεται. Οι αρχές απαιτούν να αποδεχθεί τη θεολογική γραμμή που υποστηρίζει η αυτοκρατορική εξουσία, όμως εκείνος αρνείται.
Ακολουθεί νέα δίκη και σκληρή καταδίκη.
Σύμφωνα με τις πηγές της εκκλησιαστικής παράδοσης, του κόβουν τη γλώσσα, ώστε να μην μπορεί πλέον να διδάσκει, και το δεξί χέρι, ώστε να μην μπορεί να γράφει. Στη συνέχεια εξορίζεται στη Λαζική, στην περιοχή του σημερινού Καυκάσου.
Εκεί πεθαίνει το 662, έχοντας υποστεί τεράστιες κακουχίες.
Λίγα χρόνια αργότερα, όμως, η ΣΤ΄ Οικουμενική Σύνοδος, που συνέρχεται στην Κωνσταντινούπολη το 680-681, καταδικάζει τον Μονοθελητισμό και επιβεβαιώνει ουσιαστικά τη θεολογική θέση για την οποία ο Μάξιμος είχε διωχθεί.
Ο άνθρωπος που είχε τιμωρηθεί για να μη μιλά και να μη γράφει αναγνωρίζεται τελικά ως ένας από τους μεγαλύτερους θεολόγους της Εκκλησίας.
Η 13η Αυγούστου είναι αφιερωμένη στην Ανακομιδή και Μετάθεση του Ιερού Λειψάνου του, ενώ η κύρια μνήμη του τιμάται στις 21 Ιανουαρίου.
Η Αγία Ευδοκία η Βασίλισσα
Η Αγία Ευδοκία υπήρξε σύζυγος του Βυζαντινού αυτοκράτορα Θεοδοσίου Β΄ και μία από τις πιο μορφωμένες γυναίκες της εποχής της.
Γεννήθηκε με το όνομα Αθηναΐς και ήταν κόρη του φιλοσόφου Λεοντίου. Είχε λάβει εξαιρετική μόρφωση στην ελληνική φιλοσοφία και γραμματεία.
Μετά τον γάμο της με τον Θεοδόσιο ασπάστηκε τον χριστιανισμό και έλαβε το όνομα Ευδοκία. Η ζωή της συνδέθηκε στενά με την Κωνσταντινούπολη και αργότερα με τα Ιεροσόλυμα, όπου εγκαταστάθηκε και αφιέρωσε σημαντικό μέρος της περιουσίας της στην ανέγερση ναών, μονών και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων.
Η προσωπικότητά της παραμένει ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, καθώς στο πρόσωπό της συναντώνται η κλασική ελληνική παιδεία, η βυζαντινή αυτοκρατορική αυλή και η χριστιανική παράδοση.
Ο Όσιος Δωρόθεος
Σήμερα τιμάται επίσης ο Όσιος Δωρόθεος, ο οποίος ακολούθησε τον δρόμο της άσκησης και της ολοκληρωτικής αφιέρωσης στον Θεό.
Η εκκλησιαστική παράδοση τον κατατάσσει στη χορεία των Οσίων, των ανθρώπων που επιδίωξαν την πνευματική τελείωση μέσα από την προσευχή, την εγκράτεια και την απομάκρυνση από τις κοσμικές επιδιώξεις.
Η Αγία Ειρήνη η Βασίλισσα – Ξένη Μοναχή
Η Αγία Ειρήνη συνδέεται με τη βυζαντινή αυτοκρατορική παράδοση και, αφού εγκατέλειψε την κοσμική ζωή, ακολούθησε τον μοναχισμό λαμβάνοντας το όνομα Ξένη.
Η Εκκλησία τη θυμάται για τη μετάβασή της από την εξουσία και την κοσμική λάμψη στην ταπείνωση και την αφιέρωση της μοναχικής ζωής.
Η πορεία της αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός μοτίβου που συναντάται συχνά στη βυζαντινή αγιολογία: άνθρωποι που βρίσκονται κοντά στην κορυφή της εξουσίας εγκαταλείπουν τελικά τα αξιώματα και επιλέγουν τον ασκητικό δρόμο.
Δύο ημέρες πριν από τον Δεκαπενταύγουστο
Η 13η Αυγούστου βρίσκεται στην τελική ευθεία της νηστείας της Παναγίας.
Απομένουν πλέον δύο ημέρες μέχρι τη μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου, μία από τις σημαντικότερες ημέρες του ορθόδοξου εορτολογίου.
Οι πιστοί συνεχίζουν τη νηστεία και την προσευχή, ενώ στους ναούς κορυφώνεται η πνευματική προετοιμασία για τον Δεκαπενταύγουστο.
Το μήνυμα της ημέρας
Η ζωή του Μαξίμου του Ομολογητή δίνει στη σημερινή ημέρα ένα ιδιαίτερα ισχυρό μήνυμα. Του στερούν τη δυνατότητα να μιλά και να γράφει ακριβώς επειδή αρνείται να αλλάξει όσα πιστεύει. Πεθαίνει εξόριστος, χωρίς να δει τη δικαίωσή του. Κι όμως, λιγότερο από δύο δεκαετίες αργότερα, η θέση για την οποία διώχθηκε επικρατεί στην Εκκλησία. Η ιστορία του υπενθυμίζει ότι η αλήθεια, όπως τη βίωσε ο ίδιος, δεν μετριέται από το ποιος διαθέτει περισσότερη δύναμη σε μια συγκεκριμένη στιγμή.
Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»
Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσες φέρουν το όνομα:
- Ευδοκία
