Για εκατομμύρια Ιάπωνες θα είναι η πρώτη φορά που θα ακούσουν τη φωνή του. Μόνο που η ηχογράφηση κινδυνεύει να μη φτάσει ποτέ στα ραδιόφωνα.
Μέσα στη νύχτα, νεαροί αξιωματικοί εισβάλλουν στο Αυτοκρατορικό Παλάτι, δολοφονούν έναν στρατηγό και ψάχνουν τους δίσκους για να τους καταστρέψουν. Αν τους βρουν, ο πόλεμος μπορεί να συνεχιστεί. Το ημερολόγιο γράφει 14 Αυγούστου 1945.
Η απόφαση που κανείς δεν θέλει να πάρει
Το Τόκιο είναι καμένο, η Ιαπωνία εξαντλημένη και ο πόλεμος έχει φτάσει στο σημείο όπου ακόμη και η λέξη «ήττα» ακούγεται ανεπαρκής. Η Χιροσίμα έχει καταστραφεί στις 6 Αυγούστου. Τρεις ημέρες αργότερα, η Σοβιετική Ένωση μπαίνει στον πόλεμο εναντίον της Ιαπωνίας.
Την ίδια ημέρα, το Ναγκασάκι δέχεται τη δεύτερη ατομική βόμβα. Κι όμως, στην κορυφή του ιαπωνικού κράτους δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία για παράδοση. Το Ανώτατο Πολεμικό Συμβούλιο είναι διχασμένο.
Κάποιοι θεωρούν ότι η συνέχιση της αντίστασης μπορεί ακόμη να αποφέρει καλύτερους όρους, άλλοι αντιλαμβάνονται ότι η χώρα οδηγείται στην πλήρη καταστροφή και η πολιτική ηγεσία βρίσκεται σε αδιέξοδο.
Και έτσι η απόφαση περνά σε έναν άνθρωπο που επί χρόνια βρίσκεται πάνω από την καθημερινή πολιτική σύγκρουση.Τον αυτοκράτορα Χιροχίτο.
Στις 14 Αυγούστου συγκαλείται νέα αυτοκρατορική σύσκεψη μέσα στο καταφύγιο του παλατιού. Ο πρωθυπουργός Καντάρο Σουζούκι ζητά από τον αυτοκράτορα να λύσει το αδιέξοδο. Ο Χιροχίτο αποφασίζει: Η Ιαπωνία θα αποδεχθεί τους όρους της Διακήρυξης του Πότσνταμ, γιατί ο πόλεμος πρέπει να τελειώσει.
Το πρόβλημα: Πώς λες σε έναν λαό ότι έχασε;
Η απόφαση δεν αρκεί. Πρέπει να ανακοινωθεί. Και αυτό δημιουργεί ένα πρωτοφανές πρόβλημα.Ο αυτοκράτορας δεν είναι ένας πολιτικός που ακούγεται καθημερινά στο ραδιόφωνο. Για τη συντριπτική πλειονότητα των Ιαπώνων, η φωνή του είναι άγνωστη.
Το αυτοκρατορικό πρόσωπο βρίσκεται σε τεράστια απόσταση από την καθημερινή ζωή των πολιτών. Ο Χιροχίτο αντιμετωπίζεται μέσα στο ιδεολογικό σύστημα της αυτοκρατορικής Ιαπωνίας ως ιερή μορφή και όχι ως ένας συνηθισμένος δημόσιος ηγέτης. Η απόφαση είναι χωρίς προηγούμενο. Ο αυτοκράτορας θα μιλήσει ο ίδιος στον λαό.
Όχι ζωντανά όμως. Η ομιλία θα ηχογραφηθεί σε δίσκους μέσα στο Αυτοκρατορικό Παλάτι και θα μεταδοθεί από το ραδιόφωνο το μεσημέρι της επόμενης ημέρας. Η Ιαπωνία πρόκειται να ακούσει τη φωνή του αυτοκράτορά της και μαζί της να μάθει ότι ο πόλεμος τελείωσε.
Η ομιλία που δεν λέει ποτέ τη λέξη «παράδοση»
Το κείμενο συντάσσεται με εξαιρετική προσοχή. Δεν είναι μια απλή ανακοίνωση ήττας.
Είναι αυτοκρατορικό διάταγμα γραμμένο σε επίσημη, αρχαΐζουσα ιαπωνική γλώσσα, τόσο περίπλοκη ώστε πολλοί πολίτες θα δυσκολευτούν την επόμενη ημέρα να καταλάβουν ακριβώς τι ακούνε.
Ακόμη και η λέξη «παράδοση» αποφεύγεται. Ο Χιροχίτο ανακοινώνει ότι η Ιαπωνία αποδέχεται τη Διακήρυξη του Πότσνταμ και δηλώνει ότι πρέπει να «αντέξει το αφόρητο».
Αναφέρεται επίσης στη νέα ατομική βόμβα, επισημαίνοντας τη δυνατότητά της να προκαλέσει ανυπολόγιστη καταστροφή. Το μήνυμα είναι σαφές παρά την επίσημη γλώσσα. Η αυτοκρατορία καταθέτει τα όπλα.
Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, ανάβουν τα μικρόφωνα
Τεχνικοί του NHK φτάνουν στο Αυτοκρατορικό Παλάτι. Το κείμενο έχει διορθωθεί ξανά και ξανά μέχρι την τελευταία στιγμή. Τα μικρόφωνα στήνονται σε έναν χώρο κάτω από το κτίριο του Αυτοκρατορικού Οίκου.
Είναι αργά το βράδυ της 14ης Αυγούστου, ο Χιροχίτο στέκεται μπροστά στο μικρόφωνο και ηχογραφεί το διάγγελμα.
Η πρώτη λήψη δεν θεωρείται ικανοποιητική και ακολουθεί δεύτερη. Δημιουργούνται δύο σετ δίσκων, ώστε να υπάρχει αντίγραφο ασφαλείας.
Μερικά λεπτά αργότερα, μέσα στο παλάτι υπάρχουν πλέον φυσικά αντικείμενα που μπορούν να σταματήσουν έναν πόλεμο. Δίσκοι με τη φωνή ενός αυτοκράτορα. Και κάποιοι άνθρωποι αποφασίζουν ότι πρέπει να τους καταστρέψουν.
Οι αξιωματικοί που αρνούνται να παραδοθούν
Για μια ομάδα νεαρών αξιωματικών του αυτοκρατορικού στρατού, η παράδοση είναι αδιανόητη.
Πιστεύουν ότι ο στρατός πρέπει να συνεχίσει να πολεμά. Ο ταγματάρχης Κέντζι Χατανάκα γίνεται μία από τις κεντρικές μορφές της συνωμοσίας. Το σχέδιο είναι παράτολμο: Θα καταλάβουν το Αυτοκρατορικό Παλάτι, θα απομονώσουν τον αυτοκράτορα, θα εμποδίσουν την εφαρμογή της απόφασης για παράδοση.
Και πάνω απ’ όλα:Θα βρουν την ηχογράφηση. Εάν οι δίσκοι δεν μεταδοθούν, πιστεύουν ότι υπάρχει ακόμη χρόνος να ανατρέψουν την απόφαση. Η Ιαπωνία μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο.
Η νύχτα που το παλάτι γίνεται πεδίο πραξικοπήματος
Η επιχείρηση ξεκινά τη νύχτα της 14ης προς 15η Αυγούστου. Οι στασιαστές κινούνται εναντίον του παλατιού.
Χρειάζονται όμως τη συνεργασία της Αυτοκρατορικής Φρουράς. Ο διοικητής της, αντιστράτηγος Τακέσι Μόρι, αρνείται να συμμετάσχει. Ο Χατανάκα τον σκοτώνει.
Οι συνωμότες χρησιμοποιούν στη συνέχεια τη σφραγίδα του νεκρού στρατηγού για να δημιουργήσουν πλαστή διαταγή και να παρουσιάσουν την κατάληψη του παλατιού σαν νόμιμη στρατιωτική επιχείρηση.
Οι πύλες κλείνουν, οι τηλεπικοινωνίες διακόπτονται, άνδρες του στρατού αρχίζουν να ψάχνουν μέσα στο τεράστιο συγκρότημα. Ο στόχος τους δεν είναι κάποιο όπλο. Είναι δύο μικρά σετ φωνογραφικών δίσκων.
Ψάχνουν τη φωνή του αυτοκράτορα μέσα στο σκοτάδι
Το παλάτι είναι μεγάλο, οι χώροι του έχουν υποστεί ζημιές από τους βομβαρδισμούς.
Η νύχτα είναι χαοτική, οι πραξικοπηματίες ψάχνουν δωμάτιο μετά το δωμάτιο. Αναζητούν επίσης τον υπουργό του Αυτοκρατορικού Οίκου και τον Κόιτσι Κίντο, έναν από τους στενότερους συμβούλους του Χιροχίτο.
Δεν βρίσκουν ούτε αυτούς ούτε τους δίσκους. Η ηχογράφηση έχει κρυφτεί. Οι στασιαστές συλλαμβάνουν ακόμη και υπαλλήλους του NHK που βρίσκονται στο παλάτι και προσπαθούν να μάθουν πού βρίσκεται.
Ο χρόνος περνά, η μετάδοση πλησιάζει. Και οι δίσκοι παραμένουν άφαντοι.
Το πραξικόπημα αρχίζει να διαλύεται
Ο Χατανάκα χρειάζεται κάτι πολύ περισσότερο από μερικές εκατοντάδες αποφασισμένους στρατιώτες.
Χρειάζεται τον στρατό, αλλά η ανώτατη στρατιωτική ηγεσία δεν στηρίζει την εξέγερση. Η Ανατολική Στρατιωτική Περιφέρεια αρνείται να συμπαραταχθεί. Καθώς ξημερώνει, γίνεται σαφές ότι η επιχείρηση έχει αποτύχει.
Οι στασιαστές δεν έχουν συλλάβει τον αυτοκράτορα, δεν έχουν βρει τους δίσκους, δεν έχουν ανατρέψει την κυβέρνηση. Και δεν έχουν καταφέρει να κινητοποιήσουν τον στρατό ώστε να συνεχίσει τον πόλεμο.
Το πραξικόπημα καταρρέει και ο Χατανάκα θα αυτοκτονήσει λίγες ώρες αργότερα.
15 Αυγούστου, 12:00 – Η Ιαπωνία ακούει μια άγνωστη φωνή
Το μεσημέρι, τα ραδιόφωνα σε ολόκληρη τη χώρα ανοίγουν για το Διάγγελμα της Φωνής του Κοσμήματος, όπως έχει ονομαστεί. Ο κόσμος έχει ενημερωθεί ότι πρόκειται να μεταδοθεί ένα μήνυμα εξαιρετικής σημασίας, άνθρωποι συγκεντρώνονται γύρω από συσκευές ραδιοφώνου.
Ακούγεται ο εθνικός ύμνος και ύστερα μια φωνή που οι περισσότεροι δεν έχουν ακούσει ποτέ.
Είναι ο Χιροχίτο. Για πρώτη φορά, ο αυτοκράτορας μιλά απευθείας στον λαό μέσω ραδιοφώνου.Η φωνή είναι λεπτή, η γλώσσα τόσο επίσημη ώστε αρκετοί ακροατές αρχικά δυσκολεύονται να αντιληφθούν τι ακριβώς ανακοινώνει.
Αλλά η πραγματικότητα σύντομα γίνεται σαφής. Ο πόλεμος τελείωσε.
Η φωνή που μπορούσε να μην ακουστεί ποτέ
Η επίσημη υπογραφή της παράδοσης θα γίνει στις 2 Σεπτεμβρίου 1945, πάνω στο USS Missouri στον Κόλπο του Τόκιο.
Όμως για τον ιαπωνικό λαό, η πραγματική στιγμή που ο πόλεμος τελειώνει είναι εκείνο το μεσημέρι του Αυγούστου. Μια φωνή βγαίνει από τα ραδιόφωνα και ένας κόσμος καταρρέει μαζί της.
Η πιο παράξενη λεπτομέρεια είναι ότι αυτή η ιστορική μετάδοση εξαρτήθηκε από κάτι εξαιρετικά εύθραυστο.
Μερικούς φωνογραφικούς δίσκους.
Τη νύχτα της 14ης Αυγούστου, ένοπλοι αξιωματικοί γύριζαν στους διαδρόμους του Αυτοκρατορικού Παλατιού αναζητώντας αυτούς τους δίσκους για να τους καταστρέψουν.
Δεν τους βρήκαν και το πρωί, η ηχογράφηση βγήκε από το παλάτι. Στις 12 ακριβώς ακούστηκε σε ολόκληρη την Ιαπωνία.
Και εκατομμύρια άνθρωποι άκουσαν για πρώτη φορά τη φωνή του αυτοκράτορα ακριβώς τη στιγμή που τους ανακοίνωνε ότι η αυτοκρατορία τους είχε χάσει τον πόλεμο.
