Παγγαίο: Στο επίκεντρο των δράσεων του ευρωπαϊκού έργου NewLife4BioIslands

Ερευνητικές επισκέψεις, συλλογή γενετικού υλικού και καταγραφή επικονιαστών για την προστασία και αποκατάσταση των οικοσυστημάτων του Παγγαίου.

Το Όρος Παγγαίο στην Ανατολική Μακεδονία αποτελεί μία από τις περιοχές όπου υλοποιούνται δράσεις του νέου ευρωπαϊκού έργου NewLife4BioIslands, στο οποίο συμμετέχει ως εταίρος και η Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης (ΕΕΠΦ).

Στις αρχές Ιουνίου, ομάδα της ΕΕΠΦ, σε συνεργασία με ερευνητές του Τμήματος Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, επισκέφθηκε την περιοχή μελέτης. Σκοπός ήταν η καλύτερη γνωριμία με το τοπίο, αλλά και η καταγραφή των περιοχών που είχαν επηρεαστεί από την πυρκαγιά του 2024.

Κατά την επίσκεψη εντοπίστηκαν οι περιοχές όπου απαντώνται τα δύο είδη-στόχοι του έργου, Fritillaria drenovskii και Centaurea pangaea. Παράλληλα, εξετάστηκαν οι ανάγκες και οι δυνατότητες για την εφαρμογή μελλοντικών παρεμβάσεων που θα συμβάλουν στην αποκατάσταση των οικοσυστημάτων στα οποία απαντώνται τα συγκεκριμένα φυτά.

Συλλογή σπόρων και μελέτη των επικονιαστών

Προς το τέλος του ίδιου μήνα, η ομάδα της ΕΕΠΦ επέστρεψε στο Παγγαίο, αυτή τη φορά με στόχο την παρακολούθηση των πληθυσμών και τη συλλογή πολλαπλασιαστικού υλικού και σπόρων από το είδος Fritillaria drenovskii.

Η ερευνητική ομάδα παρέμεινε στην περιοχή μαζί με το ΑΠΘ, παρέχοντας παράλληλα υποστήριξη στην ομάδα του ισπανικού Ανώτατου Εθνικού Συμβουλίου Ερευνών (CSIC), η οποία πραγματοποίησε εργασίες καταγραφής των επικονιαστών στους οικοτόπους που έχουν επιλεγεί για τη μελέτη.

Οι εργασίες διήρκεσαν περίπου μία εβδομάδα και περιλάμβαναν δειγματοληψίες τόσο κατά τη διάρκεια της ημέρας όσο και κατά τις νυχτερινές ώρες. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις περιοχές όπου προβλέπεται να πραγματοποιηθούν στο μέλλον δράσεις αποκατάστασης.

Παράλληλα, συλλέχθηκαν δείγματα εδάφους από τέσσερις διαφορετικές περιοχές, τα οποία στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στο ΑΠΘ για εργαστηριακή ανάλυση.

Βάση για τις επόμενες δράσεις αποκατάστασης

Οι συγκεκριμένες επισκέψεις συνέβαλαν στην περαιτέρω συγκέντρωση στοιχείων για το φυσικό περιβάλλον και τα οικοσυστήματα του Παγγαίου.

Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν, σε συνδυασμό με τις ήδη υπάρχουσες πληροφορίες, θα αποτελέσουν σημαντική βάση για τον σχεδιασμό των δράσεων αποκατάστασης και διαχείρισης που προβλέπονται να υλοποιηθούν τα επόμενα χρόνια.

Ένα εξαετές ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τη βιοποικιλότητα

Το NewLife4BioIslands είναι ένα εξαετές έργο που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2025 και αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Νοέμβριο του 2031.

Κεντρικός στόχος του είναι η αποκατάσταση υποβαθμισμένων τοπίων στη Νότια Ευρώπη, με δράσεις που υλοποιούνται σε Ισπανία, Ιταλία και Ελλάδα. Το έργο επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, στη δημιουργία νέων «νησίδων βιοποικιλότητας», στη βελτίωση της συνδεσιμότητας των οικοτόπων και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των οικοσυστημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση της μείωσης των γηγενών επικονιαστών.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 4.307.644,58 ευρώ, ενώ η χρηματοδότηση πραγματοποιείται μέσω του ευρωπαϊκού προγράμματος LIFE.

Συντονιστής του έργου είναι η ισπανική εταιρεία Gestion y Planeamiento Territorial y Medioambiental SA. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν επίσης ισπανικοί φορείς, μεταξύ των οποίων το Cabildo Insular de Gran Canaria, το Centro de Investigacion Ecologica y Aplicaciones Forestales και η κρατική υπηρεσία Agencia Estatal Consejo Superior de Investigaciones Cientificas (CSIC).

Στην Ιταλία, οι δράσεις υλοποιούνται από το Πανεπιστήμιο Sapienza της Ρώμης.

Στην Ελλάδα, το έργο περιλαμβάνει δύο βασικές περιοχές παρέμβασης: τα Αστερούσια Όρη στην Κρήτη, με τη συμμετοχή του Πανεπιστημίου Κρήτης, και το Όρος Παγγαίο στην Ανατολική Μακεδονία, όπου συνεργάζονται η ΕΕΠΦ και το ΑΠΘ.

Με τις εργασίες πεδίου που ήδη πραγματοποιούνται, συγκεντρώνονται τα απαραίτητα επιστημονικά δεδομένα ώστε οι μελλοντικές παρεμβάσεις να σχεδιαστούν με βάση τις πραγματικές ανάγκες των οικοσυστημάτων και των ειδών που φιλοξενούν.